De Nederlandse naam voor de beagle is gewoon beagle. Het ras heeft in het Nederlands geen vertaalde naam; de Engelse naam is officieel overgenomen door de Raad van Beheer en de internationale kynologische federatie FCI en staat zo in alle Nederlandse rasstandaarden en woordenboeken. Wat wel bestaat, is een oudere, algemenere aanduiding voor het type hond waartoe de beagle behoort: de brak, of specifieker de Engelse brak. Een brak is een lopende jachthond die wild op het spoor volgt met zijn neus, en in oude Nederlandse teksten en kruiswoordpuzzels wordt de beagle daarom soms als "kleine Engelse brak" omschreven. Zoek je dus in een quiz, een puzzel of een woordenboek naar "de Nederlandse naam van de beagle", dan is het antwoord: beagle, en als er een ouder of algemener woord wordt gevraagd: brak.
Waarom heeft de beagle geen Nederlandse naam?
Veel hondenrassen die uit Engeland komen, hebben hun Engelse naam gewoon gehouden in het Nederlands: de bulldog, de cocker spaniel, de whippet, de greyhound en dus ook de beagle. Dat komt doordat deze rassen pas werden gefokt en vastgelegd in een tijd waarin de Engelse rasstandaard de norm was, en doordat de namen vaak niet eens goed te vertalen zijn. "Beagle" is geen beschrijvend woord zoals "herder" of "terriër" (dat wel is vertaald uit het Franse terrier), maar een eigennaam voor het ras. Bij rassen met een beschrijvende naam, zoals de Duitse herder of de Engelse setter, is het beschrijvende deel wel vertaald, maar bij de beagle valt er niets te vertalen.
De Raad van Beheer, de overkoepelende organisatie voor de hondenfokkerij in Nederland, hanteert de officiële rasnamen zoals die door de FCI zijn vastgesteld. In die lijst staat de beagle in groep 6, de lopende honden en zweethonden, onder zijn Engelse naam. Meer over de erkende rassen vind je op de site van de Raad van Beheer.
Waar komt de naam beagle vandaan?
De herkomst van het woord is niet met zekerheid bekend. De meest genoemde verklaring is dat het afstamt van het Oudfranse "bégueule", wat zoiets betekent als "open keel", een verwijzing naar het luide, blaffende geluid dat deze honden maken tijdens de jacht. Een andere theorie verbindt het woord met oude Keltische of Oudengelse woorden die "klein" betekenen, omdat de beagle een kleine jachthond is in vergelijking met de foxhound. Welke verklaring klopt, is nooit definitief vastgesteld. In Engelse teksten komt het woord in elk geval al eeuwen voor als aanduiding van een kleine hond die op hazen jaagt.
Het ras zoals we het nu kennen, is in de negentiende eeuw in Engeland vastgelegd. Daarvoor bestonden er allerlei kleine jachthonden van dit type, die in meutes werden gebruikt voor de jacht op hazen en konijnen, waarbij de jagers te voet volgden. Een overzicht van de geschiedenis van het ras staat op Wikipedia.
Wat betekent "brak" precies?
Brak is het oude Nederlandse woord voor een lopende jachthond, een hond die met de neus laag bij de grond het spoor van wild volgt en daarbij luid aanslaat. Het woord is verwant aan het Duitse Bracke en het Franse braque. In de Nederlandse kynologie wordt "brak" nog steeds gebruikt als verzamelnaam voor dit type honden: denk aan de Nederlandse rassen en aan buitenlandse rassen als de basset, de bloedhond en de beagle. In sommige Duitse en Oostenrijkse rasnamen komt het woord nog letterlijk voor, zoals bij de Steirische Rauhaarbracke.
Als iemand dus zegt dat de Nederlandse naam voor de beagle "Engelse brak" is, is dat niet helemaal fout, maar ook niet precies. "Engelse brak" is een typeaanduiding die op meerdere Engelse lopende honden past, niet een rasnaam die alleen de beagle aanduidt. De officiële naam blijft beagle.
Waarom komt deze vraag zo vaak voor in quizzen en puzzels?
De vraag "Nederlandse naam voor beagle" of "Engelse brak" duikt vaak op in kruiswoordpuzzels, cryptogrammen en pubquizzen, en dat heeft twee redenen. Ten eerste is "brak" een kort woord met handige letters, en puzzelmakers zijn dol op korte synoniemen. Ten tweede is het een vraag waarop veel mensen het antwoord niet paraat hebben, juist omdat de beagle in het dagelijks leven nooit anders dan beagle wordt genoemd. In puzzelwoordenboeken staat bij "beagle" doorgaans "brak" of "Engelse brak" als oplossing, en andersom bij "brak" onder meer "beagle" en "jachthond".
Wie zelf een quiz samenstelt, doet er goed aan de vraag precies te formuleren: "Welk oud Nederlands woord voor jachthond wordt gebruikt voor de beagle?" is eerlijker dan "Wat is de Nederlandse naam voor de beagle?", want op die laatste vraag is het eerlijke antwoord simpelweg "beagle".
Wat voor hond is de beagle eigenlijk?
De beagle is een kleine tot middelgrote, stevig gebouwde jachthond met hangoren, een vrolijk karakter en een onverzadigbare neus. De klassieke kleur is driekleurig (zwart, bruin en wit), maar tweekleurige beagles komen ook voor. Het ras is gefokt om in groepen te werken, en dat merk je aan het karakter: beagles zijn sociaal, vriendelijk tegen mensen en andere honden, en zelden agressief. Ze zijn daardoor populair als gezinshond, ook in een stad als Delft, waar je ze regelmatig in de parken en langs de grachten tegenkomt.
Tegenover die gezelligheid staat een flinke eigenwijsheid. Een beagle die een spoor ruikt, hoort je niet meer, en loslopen is daarom voor veel beagles geen optie. Ze hebben veel beweging nodig, zijn gek op eten en komen snel te zwaar aan als je niet oplet. Wie overweegt een beagle te nemen, vindt betrouwbare, onafhankelijke informatie over verzorging en geschiktheid bij het Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren en bij de Dierenbescherming. De bekendste beagle ter wereld is overigens een striphond: Snoopy uit Peanuts is een beagle, al lijkt hij er in de tekeningen maar zijdelings op.
Hoe noem je de beagle dan in andere talen?
Net als in het Nederlands is de naam vrijwel overal onvertaald gebleven. In het Duits, Frans, Spaans en Italiaans heet de hond beagle, met hooguit een andere uitspraak. Dat maakt de beagle een van de weinige rassen met een echt internationale naam, en het verklaart ook waarom de Nederlandse puzzelvraag zo hardnekkig is: het antwoord dat mensen zoeken bestaat niet als aparte rasnaam, alleen als oud typewoord. Wie het kort wil onthouden: officieel beagle, historisch en in puzzels brak.